Obuwie robocze to inwestycja, którą można zniszczyć w trzy miesiące

Dobre buty robocze klasy S3 kosztują od 200 do 600 zł i przy prawidłowej eksploatacji powinny służyć od 12 do 24 miesięcy. W praktyce wiele firm wymienia obuwie co kilka miesięcy – nie dlatego, że pracownicy zużywają je w naturalny sposób, ale dlatego, że nikt nie nauczył ich, jak o nie dbać. Skórzane buty, których nie wytarto po pracy w błocie, schną w wysokiej temperaturze przy grzejniku i nigdy nie były impregnowane, po sezonie zimowym potrafią być sztywne, pęknięte na zgięciach i z odklejoną podeszwą.

Pielęgnacja obuwia to nie kwestia estetyki. To utrzymanie właściwości ochronnych, dla których buty zostały certyfikowane. Pęknięcia na cholewce skórzanej powodują, że buty przestają być wodoodporne. Zniszczona wkładka antypoślizgowa traci współczynnik tarcia gwarantowany normą SRA, SRB lub SRC. Wytarte membrana po dwóch sezonach bez konserwacji przestaje być oddychająca. Buty wciąż wyglądają jak ochronne, ale nie spełniają już swojej funkcji.

Czyszczenie po pracy – zasada pięciu minut

Najważniejsza czynność pielęgnacyjna trwa kilka minut i wykonuje się ją bezpośrednio po pracy. Błoto, zaprawa cementowa, kurz czy olej zostawione na cholewce przez noc twardnieją i zaczynają niszczyć materiał. Cement i zaprawa wapienna wyciągają tłuszcz ze skóry, powodując jej wysychanie i pękanie. Sól drogowa zimą krystalizuje się w porach skóry i działa jak papier ścierny przy każdym ruchu stopy.

Standardowa procedura czyszczenia: zdjąć sznurówki, wytrzeć cholewkę miękką szczotką z dłuższym włosiem (do skóry licowej) lub wilgotną ściereczką (do skóry licowej i nubuku). Większe zabrudzenia można zmyć letnią wodą bez detergentu – mydło i środki czyszczące zawierają substancje powierzchniowo-czynne, które wypłukują naturalne tłuszcze ze skóry. Podeszwę warto oczyścić osobno, zwracając uwagę na bieżnik – kamyki i grudki zaprawy zaklinowane w rowkach podeszwy zmniejszają jej właściwości antypoślizgowe.

Suszenie – największy zabójca obuwia roboczego

Wilgotne buty postawione przy grzejniku, kaloryferze lub przed dmuchawą gorącego powietrza wysychają w godzinę. Wysycha jednak tylko powierzchnia, a wewnątrz materiał kurczy się nierównomiernie, klej topi się, skóra traci elastyczność i pęka na zgięciach. Po kilku takich cyklach buty są nie do uratowania – cholewka jest sztywna, podeszwa odkleja się od strzemiona, a wewnętrzna wyściółka skórzana łamie się przy zgięciu palców.

Prawidłowe suszenie zajmuje od 12 do 24 godzin i odbywa się w temperaturze pokojowej. Wkład z gazet, ręczników papierowych lub specjalnych worków pochłaniających wilgoć (z węglem aktywnym lub silikażelem) wstawiony do butów wyciąga wilgoć od środka. Buty należy postawić na podstawce lub powiesić za sznurówki tak, aby powietrze swobodnie krążyło wokół cholewki i podeszwy. Sznurówki rozluźnić, jeśli to możliwe wyjąć i osobno wysuszyć. Wkładki wewnętrzne wyjąć zawsze – inaczej wilgoć zostaje w środku, a buty zaczynają śmierdzieć.

W zakładach pracy, gdzie pracownicy codziennie wracają z mokrym obuwiem (budownictwo, energetyka, służby komunalne), warto rozważyć inwestycję w suszarkę przemysłową do obuwia. Profesjonalna suszarka wykorzystuje strumień ciepłego powietrza o temperaturze nieprzekraczającej 40°C i wysusza buty w 4–6 godzin, nie uszkadzając materiałów. Koszt urządzenia (od 1500 do 5000 zł) zwraca się w pierwszym sezonie zimowym.

Konserwacja skóry – impregnaty, kremy, oleje

Skóra w obuwiu roboczym wymaga regularnego nawilżania i impregnacji – mniej więcej raz w miesiącu przy intensywnej eksploatacji, raz na dwa miesiące przy umiarkowanej. Procedura jest prosta: na suche, czyste buty nakłada się cienką warstwę kremu do skóry, wciera w cholewkę miękką szmatką, czeka 10–15 minut na wchłonięcie i poleruje. Tłuste kremy z lanoliną i woskiem pszczelim chronią skórę najlepiej, ale ciemnieją ją – warto sprawdzić na małym fragmencie. Dla skóry licowej w jasnych kolorach lepsze są kremy bezbarwne lub w odcieniu zbliżonym do koloru buta.

Skóra nubukowa i zamszowa wymaga innego podejścia – krem zniszczyłby ich strukturę. Stosuje się tu sprayoimpregnaty bez tłuszczu, które tworzą hydrofobową powłokę na powierzchni włókien, nie wnikając w materiał. Po impregnacji szczotkuje się powierzchnię miękką szczotką, aby przywrócić jednolitą strukturę. Impregnację powtarza się co dwa tygodnie przy codziennej eksploatacji.

Buty z membraną oddychającą (Gore-Tex, Sympatex i odpowiedniki) wymagają szczególnego traktowania. Klasyczny tłusty krem zaklejałby pory membrany i odbierał jej kluczową cechę – odprowadzanie pary wodnej na zewnątrz. Do butów z membraną używa się wyłącznie impregnatów dedykowanych, oznaczonych jako bezpieczne dla membrany. Brud i zanieczyszczenia na powierzchni cholewki zmniejszają oddychalność membrany nawet o 50%, dlatego czyszczenie po pracy ma w tym wypadku znaczenie krytyczne.

Wkładki i sznurówki – elementy, o których się zapomina

Wkładka wewnętrzna obuwia roboczego ma żywotność krótszą niż samego buta – zwykle 3–6 miesięcy intensywnej eksploatacji. Po tym czasie wkładka jest zdeformowana, traci właściwości amortyzujące i odprowadzające wilgoć, zaczyna pachnieć i przyspiesza powstawanie odcisków i zatorów na stopach. Wymiana wkładki (koszt 30–80 zł) potrafi przywrócić wygodę butom, które wydawały się „zużyte”.

Sznurówki w obuwiu roboczym pracują znacznie ciężej niż w butach codziennych – są zacieśniane i rozluźniane wiele razy dziennie, narażone na rozpuszczalniki, oleje, sole. Postrzępione lub przetarte sznurówki wymieniaj natychmiast – pęknięta sznurówka w nieodpowiednim momencie (na drabinie, podczas pracy z ciężkim narzędziem) może doprowadzić do potknięcia. Do butów z metalowymi haczykami warto kupić sznurówki bawełniane woskowane – mniej ślizgają się i lepiej trzymają węzeł.

Co przyspiesza koniec obuwia roboczego

Trzy zachowania niszczą buty robocze szybciej niż codzienna praca. Pierwsze: wkładanie i zdejmowanie butów bez rozwiązywania sznurówek – cholewka wokół pięty deformuje się i przetwarza, a strzemiono pięty traci usztywnienie. Drugie: pranie butów skórzanych w pralce – woda i detergenty wypłukują tłuszcze ze skóry, klej traci wiązanie, a obuwie po wyjęciu z bębna jest praktycznie zniszczone. Trzecie: używanie tego samego paru butów codziennie, bez rotacji – buty potrzebują co najmniej 24 godzin na pełne wyschnięcie, a praca w wilgotnym obuwiu przyspiesza degradację materiałów i powoduje problemy ze stopami.

Rozwiązaniem jest posiadanie dwóch par butów roboczych i rotowanie nimi co drugi dzień. Koszt drugiej pary zwraca się szybko – dwie pary używane na zmianę służą zwykle 2,5–3 razy dłużej niż jedna para w użyciu codziennym. Dla pracowników w warunkach mokrych (budownictwo, gastronomia, służby komunalne) druga para to nie luksus, a element prawidłowej organizacji pracy.

W ofercie Korczak BHP znajdziesz obuwie robocze i ochronne wiodących marek – Panter, Leipold, Gardia, Reebok i innych, a także wkładki wymienne, sznurówki, środki do konserwacji i impregnacji. Sprawdź pełną kategorię obuwie robocze na korczak.com.pl. Pomożemy dobrać model dostosowany do warunków pracy i klasy ochrony, której potrzebujesz.