Deszcz nie jest problemem estetycznym

Przemoczona odzież robocza przestaje pełnić funkcję ochronną w ciągu kilkunastu minut. Mokra tkanina traci właściwości izolacyjne prawie całkowicie, a organizm w wietrze i temperaturze 8–10°C wychładza się kilkukrotnie szybciej niż w warunkach suchych. Efektem nie jest jedynie dyskomfort – to spadek precyzji ruchów, wolniejsza reakcja i wyraźnie wyższe ryzyko wypadku, a w dalszej kolejności absencja chorobowa, która na jesieni potrafi wyłączyć z pracy znaczną część brygady jednocześnie.

Dlatego odzież przeciwdeszczowa jest środkiem ochrony indywidualnej, a nie dodatkiem dla wygody. Podlega ocenie zgodności, ma własną normę zharmonizowaną i własny system klasyfikacji, którego znajomość pozwala odróżnić kurtkę faktycznie chroniącą przed ośmiogodzinnym deszczem od foliowej peleryny, która przetrzyma pierwsze pół godziny.

EN 343:2019 – jak czytać oznaczenie

Normą właściwą dla odzieży chroniącej przed deszczem jest PN-EN 343, w aktualnej wersji z 2019 roku. Na etykiecie znajduje się piktogram chmury z kroplami, a pod nim dwie cyfry oraz litera. Górna cyfra to klasa odporności na przenikanie wody, dolna – klasa paroprzepuszczalności, litera zaś informuje o dodatkowym badaniu w komorze deszczowej.

Rewizja z 2019 roku wprowadziła istotną zmianę: obie skale rozszerzono z trzech do czterech klas. Odporność na przenikanie wody wyraża się ciśnieniem słupa wody, przy którym materiał zaczyna przepuszczać wilgoć. Klasa 1 odpowiada wartości co najmniej 8 000 Pa dla materiału przed obróbką wstępną, klasy 2 i 3 wymagają odpowiednio co najmniej 8 000 Pa i 13 000 Pa po obróbce symulującej użytkowanie i pranie, a klasa 4 – co najmniej 20 000 Pa. Dopiero od klasy 3 mówimy o odzieży, która wytrzymuje intensywny, długotrwały opad przy pracy w pozycji wymagającej nacisku na materiał, na przykład klękania.

Druga cyfra opisuje opór pary wodnej Ret, wyrażany w m²·Pa/W. Zależność jest odwrotna niż przy wodoszczelności: im niższa wartość Ret, tym lepsza oddychalność. Klasa 1 to Ret powyżej 40, klasa 2 – od 25 do 40, klasa 3 – od 15 do 25, a klasa 4 to Ret nie wyższy niż 15, czyli materiał wyraźnie oddychający. Litera R oznacza, że wyrób przeszedł opcjonalne badanie w komorze deszczowej na manekinie, sprawdzające szczelność całego gotowego ubrania, a nie tylko próbki tkaniny. Litera X informuje, że badania nie wykonano.

Dlaczego oddychalność jest równie ważna jak szczelność

Najczęstszy błąd przy zakupie polega na kierowaniu się wyłącznie wodoszczelnością. Materiał całkowicie nieprzepuszczalny w obie strony – klasyczna powlekana tkanina PVC – zatrzyma deszcz, ale zatrzyma też parę wodną wytwarzaną przez pracownika. Przy wysiłku fizycznym człowiek wydziela od 0,5 do ponad 1 litra potu na godzinę. Skroplony pod kurtką efekt jest praktycznie nie do odróżnienia od przemoczenia z zewnątrz, z tą różnicą, że dzieje się szybciej i zaczyna od warstwy przylegającej do skóry.

Stąd zasada doboru: im wyższa intensywność pracy, tym istotniejsza wysoka klasa paroprzepuszczalności. Do stanowisk statycznych – dozór, kierowanie ruchem, obsługa punktu kontrolnego – wystarczy odzież o niższej klasie Ret, ale wysokiej wodoszczelności. Do pracy fizycznej w ruchu, jak roboty drogowe, budowlane, prace w ogrodnictwie i utrzymaniu terenów zielonych, trzeba szukać klasy 3 lub 4 w obu parametrach jednocześnie.

PVC, poliuretan i membrany

Tkaniny powlekane PVC to rozwiązanie najtańsze i najbardziej odporne mechanicznie oraz chemicznie – sprawdzają się przy pracy z substancjami agresywnymi, przy myciu wysokociśnieniowym i w przetwórstwie, gdzie liczy się przede wszystkim całkowita szczelność i łatwość zmywania. Ich wadą jest zerowa oddychalność, sztywność i utrata elastyczności w niskiej temperaturze.

Powlekanie poliuretanem daje materiał wyraźnie lżejszy i bardziej miękki, dobrze znoszący ujemne temperatury, przy zbliżonej szczelności. To najpopularniejsza obecnie grupa odzieży przeciwdeszczowej ogólnego przeznaczenia. Najwyżej w hierarchii stoją tkaniny membranowe, w których warstwa membrany przepuszcza parę wodną, blokując jednocześnie wodę w postaci ciekłej – to jedyne rozwiązanie pozwalające osiągnąć klasę 3 lub 4 paroprzepuszczalności przy pełnej wodoszczelności.

Niezależnie od materiału decydujące znaczenie mają szwy. Sam materiał może wytrzymywać 20 000 Pa, ale każdy przeszyty szew to rząd otworów po igle. Odzież przeznaczona do rzeczywistej pracy w deszczu ma szwy klejone taśmą termozgrzewalną od wewnątrz – jeżeli producent tego nie deklaruje, deklarowana klasa wodoszczelności dotyczy tkaniny, a nie gotowego ubrania.

Kurtka czy komplet

Sama kurtka przeciwdeszczowa wystarcza przy krótkotrwałej ekspozycji i pracy w pozycji stojącej. Przy pracach prowadzonych na poziomie gruntu, klękaniu, wchodzeniu do wykopów czy siadaniu na mokrych powierzchniach niezbędny jest komplet ze spodniami – woda spływająca z kurtki trafia dokładnie na uda i kolana. Spodnie przeciwdeszczowe powinny mieć zamki na nogawkach umożliwiające założenie ich bez zdejmowania obuwia roboczego, co przy zmiennej pogodzie decyduje o tym, czy pracownik faktycznie ich użyje.

Osobna kwestia dotyczy widoczności. Na drogach, w strefach ruchu wózków widłowych, przy kolei i na budowach odzież przeciwdeszczowa musi jednocześnie spełniać wymagania EN ISO 20471, ponieważ założona na wierzch zakrywa całą odzież ostrzegawczą noszoną pod spodem. W praktyce oznacza to wybór modeli o podwójnej certyfikacji, w kolorze fluorescencyjnym żółtym lub pomarańczowym, z pasami odblaskowymi we właściwym układzie dla wymaganej klasy widzialności.

Konserwacja i odnawianie impregnacji

Zewnętrzna warstwa odzieży membranowej pokryta jest wykończeniem hydrofobowym, powodującym, że woda spływa po powierzchni kroplami. Wykończenie to zużywa się z czasem – gdy tkanina zaczyna nasiąkać, oddychalność spada gwałtownie nawet przy sprawnej membranie, bo nasiąknięta warstwa zewnętrzna blokuje odparowanie. Objawem jest wilgoć wewnątrz kurtki mimo braku przecieku.

Odzież przeciwdeszczową pierze się w temperaturze 30–40°C, bez zmiękczaczy i bez wybielaczy, a impregnację odnawia preparatem w sprayu lub dodawanym do prania, zgodnie z zaleceniem producenta. Modeli powlekanych PVC nie pierze się w pralce – wystarczy przetarcie wilgotną szmatką i wysuszenie w temperaturze pokojowej, z dala od grzejników. Żadnej odzieży przeciwdeszczowej nie przechowuje się złożonej na ostrym zagięciu w wilgotnej szafce, bo w miejscach zagięć powłoka pęka i to właśnie tam pojawiają się pierwsze przecieki.

W ofercie Korczak BHP znajdziesz odzież przeciwdeszczową do pracy – kurtki, spodnie i komplety, także w wersjach ostrzegawczych zgodnych z EN ISO 20471. Sprawdź kategorię odzież przeciwdeszczowa na korczak.com.pl. Pomożemy dobrać klasę wodoszczelności i paroprzepuszczalności do intensywności pracy na Twoich stanowiskach oraz skompletować zestawy dla całych brygad przed sezonem jesiennym.